Deze bladzijde weergeven in het : Frans Nederlands
 
  ZOEKEN

Zoeken van A tot Z
Siteplan
 
Professionelen > Levensmiddelen > Minerale olie
Professionelen Over het FAVV Organogram Contact Autocontrole Checklists "Inspecties" Dierlijke productie / Dierengezondheid Plantaardige productie Hoeveverkoop Erkenningen, toelatingen en registratie Export naar derde landen Financiering van het FAVV Invoer derde landen Laboratoria Levensmiddelen Meldingsplicht Wetgeving Zelfstandige dierenartsen Zelfstandige bio-ingenieurs, industrieel ingenieurs, bachelors en masters Publicaties Praktisch Voorlichtings- en begeleidingscel Comités Auditcomité Raadgevend Comité Wetenschappelijk Comité Consumenten

 
 

Minerale olie


Recent kwam de aanwezigheid van minerale olie in sommige levensmiddelen opnieuw onder de aandacht.


Oorsprong van de minerale olie

Koolwaterstoffen uit minerale oliën (mineral oil hydrocarbons of MOH's) zijn chemische verbindingen die voornamelijk worden gewonnen uit ruwe olie, maar ook kunstmatig worden geproduceerd uit kolen, aardgas en biomassa. Omwille van de brede waaier aan toepassingen kunnen minerale olie koolwaterstoffen in levensmiddelen terechtkomen, bijvoorbeeld als gevolg van een milieuverontreiniging of via smeermiddelen voor machines die worden gebruikt bij de oogst (bv. lekkende machines) of bij de productie van levensmiddelen of door het gebruik als levensmiddelenadditief of hulpstof (bv. in gewasbeschermingsmiddelen, als glansmiddel, bij verwerking van oliehoudende zaden….), of door de verwerkingsapparatuur of uit materialen bestemd om met levensmiddelen in contact te komen (bv. jute, gerecycleerd karton, drukinkten, …).

De minerale olie koolwaterstoffen worden vaak opgedeeld in 2 groepen: de verzadigde fractie of de MOSH’s (mineral oil saturated hydrocarbons) en de aromatische fractie of de MOAH’s (mineral oil aromatic hydrocarbons). Vaak gaat het om complexe mengsels met sterk uiteenlopende karakteristieken.




Europees Advies van EFSA over minerale olie in levensmiddelen

In 2012 publiceerde de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) een studie over de risico’s van de aanwezigheid van MOH’s in levensmiddelen. Hieruit bleek dat een aantal componenten uit deze mengsels potentieel een risico kunnen inhouden voor de volksgezondheid. Er zijn aanwijzingen dat de verzadigde koolwaterstoffractie (MOSH) kan opstapelen in verschillende weefsels en organen, wat tot mogelijke gevolgen voor de gezondheid zou kunnen leiden. Verder bleek dat de aromatische koolwaterstoffractie (MOAH) kankerverwekkend en genotoxisch zou kunnen zijn.

Over de toxiciteit en het potentiële risico van MOSH en MOAH zijn er echter nog veel onzekerheden. Om meer duidelijkheid te krijgen werden verschillende initiatieven genomen, zowel op Europees vlak als op nationaal vlak.




Europese aanbeveling voor de controle op MOH’s in levensmiddelen en contactmaterialen

Op Europees niveau werd aanbevolen dat de lidstaten de aanwezigheid van minerale olie (zowel MOAH als MOSH) in levensmiddelen zouden nagaan in 2017 en 2018 (Aanbeveling (EU) 2017/84 van de Commissie van 16 januari 2017 inzake de controle van koolwaterstoffen uit minerale oliën in levensmiddelen en in materialen en voorwerpen bestemd om met levensmiddelen in contact te komen). Dit is belangrijk om een beter inzicht te krijgen van het voorkomen van MOSH en MOAH in levensmiddelen en welke levensmiddelen bijdragen tot de blootstelling van de consument. De bekomen analyseresultaten dienen aan de EFSA gerapporteerd te worden voor verdere studie. In die zin wordt de analyse van volgende levensmiddelen aanbevolen: dierlijk vet, brood en broodjes, banketbakkerswaren, ontbijtgranen, suikerwerk (met inbegrip van chocolade) en cacao, visvlees, visproducten (vis in blik), granen voor menselijke consumptie, ijs en desserts, oliehoudende zaden, deegwaren, van granen afgeleide producten, peulvruchten, worst, noten, plantaardige olie en materialen die met levensmiddelen in contact komen.

Wanneer MOH's in levensmiddelen worden aangetroffen, zouden de lidstaten verder onderzoek in de levensmiddelenbedrijven moeten verrichten om te kunnen nagaan wat de mogelijke bronnen zijn. De opvolging van deze aanbeveling wordt echter bemoeilijkt door, onder meer, de afwezigheid van geharmoniseerde bemonsterings- en analysemethoden.




Belgisch onderzoeksproject over migratie van minerale olie

Op Belgisch niveau wordt door het Nationaal Referentielaboratorium voor Contactmaterialen, het WIV (Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid), een wetenschappelijk onderzoeksproject uitgevoerd over de migratie van minerale olie uit kartonverpakkingen, het Minoil project (Mineral oil migration from cardboard food contact materials: Hazard identification and exposure assessment of the Belgian population).

Het doel van deze studie is om de aanwezigheid van minerale olie in verpakte levensmiddelen op de Belgische markt te evalueren, gevolgd door een blootstellingsinschatting voor de Belgische volwassen consumenten. Bijkomend zullen een aantal mogelijk nefaste gezondheidseffecten die geassocieerd worden met MOH’s worden onderzocht. Het project loopt af tegen eind 2018. De bekomen analyseresultaten worden in het kader van de Aanbeveling (EU) 2017/84 aan de EFSA gerapporteerd.




Advies van het Wetenschappelijk Comité van het FAVV

Aangezien de Europese Commissie oordeelde dat er op dit moment te weinig gegevens ter beschikking zijn om specifieke bepalingen uit te werken (zoals bv. het vastleggen van maximale MOH gehaltes in levensmiddelen), werd door het FAVV besloten het Advies van het Wetenschappelijk Comité in te winnen, om een wetenschappelijke basis te hebben voor het vastleggen van mogelijke actiedrempels met het oog op het beschermen van de veiligheid van de voedselketen.

In het advies 19-2017 van het Wetenschappelijk Comité worden voor de verzadigde minerale olie koolwaterstoffractie (MOSH) actiedrempels tussen 5 en 150 mg/kg levensmiddel voorgesteld, afhankelijk van de beschouwde groep levensmiddelen. Voor wat de aromatische fractie (MOAH) betreft, zijn er momenteel onvoldoende toxicologische gegevens beschikbaar om actiedrempels te kunnen voorstellen. Gezien de mogelijke carcinogene en mutagene eigenschappen van sommige componenten die in deze MOAH fractie aanwezig kunnen zijn, is het echter aangewezen de blootstelling aan deze componenten zo veel mogelijk te beperken. Daarom beveelt het Wetenschappelijk Comité aan om de analytische detectielimiet als actiedrempel toe te passen.

Met dit advies van het Wetenschappelijk Comité wil het FAVV de operatoren sensibiliseren over de problematiek van de aanwezigheid van minerale oliën in levensmiddelen en hen de nodige wetenschappelijke ondersteuning bieden om de potentiële gevaren hieraan op te nemen in hun autocontrolesysteem.




Operatoren en hun autocontrolesyteem

Indien operatoren binnen hun autocontrolesysteem vaststellen dat de hoeveelheden aan MOAH of MOSH boven de in het advies van het Wetenschappelijk Comité voorgestelde actiedrempels liggen, dienen zij de nodige maatregelen te nemen om de bron van de contaminatie te achterhalen en alles in het werk te stellen om de contaminatie te vermijden of weg te werken. Aangezien minerale olie via veel en uiteenlopende wegen in levensmiddelen terecht kan komen, is een algemene waakzaamheid raadzaam.

Indien gerecycleerd karton als verpakkingsmateriaal wordt gebruikt, kan een functionele barrière aangebracht worden onder de vorm van een geschikte binnenzak of een geschikte binnenlaag om de overdracht van MOH’s uit het gerecycleerd karton naar het levensmiddel te vermijden. Goede fabricagepraktijken zijn zeer belangrijk, men moet bv. bijzondere aandacht schenken aan het type gebruikte thermische oliën en mogelijke lekken en ook waken over een goede grondstoffenselectie, evenals over het correct gebruik van additieven en technologische hulpstoffen. Het gebruik van minerale oliën als coating op levensmiddelen is verboden met een aantal uitzonderingen die in de additievenverordening gegeven worden. Ook het gebruik als lossingsmiddel is verboden. Er dient tevens gelet te worden op de opslagtijd en – omstandigheden van verpakte levensmiddelen, etc..




Maatregelen van het FAVV

Het is in dit stadium niet de bedoeling van het FAVV om maatregelen te nemen ten opzichte van producten bij overschrijding van deze actiedrempels, tenzij er een onmiddellijk gevaar is voor de volksgezondheid. Als een overschrijding van de actiedrempels wordt vastgesteld geldt de notificatieplicht dus niet. Deze actiedrempels zijn tijdelijk en richtinggevend in afwachting van een geharmoniseerde Europese aanpak.




Nuttige linken

EFSA advies
   
Europese aanbeveling
   
Advies Wetenschappelijk Comité
   

Publicaties beroepsverenigingen:
        - Ecma
        - Feica
        - Fediol

Onze opdracht is te waken over de veiligheid in de voedselketen en de kwaliteit van ons voedsel, ter bescherming van de gezondheid van mens, dier en plant.

Afdrukbare versie   |   Laatst bijgewerkt op 31.10.2017   |   Naar boven


Gebruiksvoorwaarden & disclaimer   |   Copyright © 2002- FAVV-AFSCA. Alle rechten voorbehouden   |   Extranet