Deze bladzijde weergeven in het : Frans Nederlands
 
  ZOEKEN

Zoeken van A tot Z
Siteplan
 
Professionelen > Dierlijke productie > Dieren > Dierengezondheid > Ziekte van Aujeszky
Professionelen Over het FAVV Organogram Contact Autocontrole Checklists "Inspecties" Dierlijke productie / Dierengezondheid Plantaardige productie Hoeveverkoop Erkenningen, toelatingen en registratie Export naar derde landen Financiering van het FAVV Invoer derde landen Laboratoria Levensmiddelen Meldingsplicht Wetgeving Zelfstandige dierenartsen Zelfstandige bio-ingenieurs, industrieel ingenieurs, bachelors en masters Publicaties Praktisch Voorlichtings- en begeleidingscel Comités Auditcomité Raadgevend Comité Wetenschappelijk Comité Consumenten

 
 

Ziekte van Aujeszky


 


Over de ziekte

 

Oorsprong

De ziekte van Aujeszky is een zeer besmettelijke virusziekte die wordt veroorzaakt door het varkensherspesvirus type 1 (Pseudorabies virus, suid herpes virus type 1) en die vooral (als huisdier gehouden en in het wild levende) varkensachtigen treft. Varkens die eenmaal besmet zijn, blijven levenslang drager van het virus en kunnen het om het even wanneer weer gaan uitscheiden en zo de ziekte verspreiden. Men spreekt in dat geval van reservoirgastheren.

Ook andere diersoorten (met name honden, katten en herkauwers) kunnen met dit virus besmet worden en zullen de ziekte ontwikkelen; zij kunnen de ziekte evenwel niet doorgeven. Men spreekt in dat geval van ”dead-end” gastheren.

 

Klinische symptomen

Bij varkensachtigen kunnen de vastgestelde symptomen erg variëren, gaande van lichte tot ernstige ademhalingsproblemen, alsook neurologische stoornissen en voortplantingsproblemen. De symptomen hangen dus af van de lichaamsfunctie die wordt getroffen (ademhalingsstelsel, zenuwstelsel of voortplantingsstelsel), alsook van de leeftijd van de besmette varkens. Het sterftecijfer kan verschillen: van 100% sterfte bij biggen van minder dan 2 weken oud tot minder dan 2% sterfte bij volwassen varkens.

Ook bij de andere diersoorten kunnen de symptomen variëren, hoewel men hoofdzakelijk zenuwstoornissen en pruritis met zelfverminking vaststelt. De ziekte ontwikkelt zich snel (48 tot 72 uur) en de afloop is altijd dodelijk.

 

Overdracht

Het Aujeszkyvirus is een zeer besmettelijk virus.

Een besmet varken scheidt het virus uit in zijn speeksel en in de afscheidingen uit neus en genitaliën. Ook melk, kadavers, slachtafval en vlees van besmette varkens zijn bronnen van virulente stoffen. De overdracht van het virus op andere varkens gebeurt via de lucht (aërogeen) of bij het dekken; de infectie gebeurt oronasaal of genitaal.

Besmetting van andere soorten kan via de lucht gebeuren (door een nabij contact met een besmet varken of everzwijn), via besmet materieel of via contact met besmet varkensvlees of kadavers van besmette everzwijnen. Deze diersoorten kunnen het virus echter niet verder doorgeven.

 

Behandeling

Er bestaat geen specifieke behandeling voor de ziekte van Aujeszky.

Bij varkens zullen de zeer jonge dieren meestal sterven na een infectie. Iets minder jonge dieren vertonen een minder hoge sterfte, maar de dieren die het overleven vertonen later een groeiachterstand. Volwassen dieren genezen gewoonlijk van de ziekte. Elk dier dat genezen is, blijft echter drager van het virus en kan het later opnieuw uitscheiden.

Bij de andere soorten wordt de infectie steeds gekenmerkt door een fatale afloop.


Naar boven


Preventie- en bestrijdingsmaatregelen

 

Preventie

De preventieve vaccinatie van de varkensstapel werd lange tijd wereldwijd op grote schaal toegepast met als eerste doel de economische gevolgen van de ziekte te beperken en vervolgens om het virus uit te roeien. Die vorm van preventie wordt momenteel in veel landen van de Europese Unie niet meer toegepast. België stopte bijvoorbeeld begin 2009 met het preventief vaccineren tegen de ziekte van Aujeszky.

In België bestaat de preventie thans uit het geregeld organiseren van een monitoring in de Belgische varkensstapel en het snel notificeren en laten onderzoeken van verdenkingen van de ziekte. Alle varkensbeslagen moeten een serologisch onderzoek ondergaan, maar voor de meerderheid van deze slechts op jaarbasis. Enkel de beslagen met varkens die toegang hebben tot buitenbeloop alsook beslagen die fokvarkens of opfokvarkens in de handel brengen, moeten om de 4 maanden worden bemonsterd.

Indien bij een bloedname, uitgevoerd in het kader van de monitoring voor de ziekte van Aujeszky, een varken sterft, dan kan het Fonds een vergoeding toekennen aan de eigenaar. De voorwaarden en de berekeningswijze zijn hier terug te vinden.

Bestrijding

De kans dat men in de Belgische varkensstapel te maken krijgt met een uitbraak van ziekte van Aujeszky kan niet helemaal worden uitgesloten. België legde daarom een aantal bestrijdingsmaatregelen vast die bij een uitbraak kunnen worden toegepast om verspreiding van het virus tegen te gaan. De aanpak bij de bestrijding steunt op een zo snel mogelijk afzonderen van de uitbraak en het toepassen van noodvaccinatie van de varkens in de uitbraak, de naburige bedrijven en de contactbedrijven. De bestrijding bestaat met name uit de volgende maatregelen:

  • een nationaal verbod op het vervoer van alle varkens behalve slachtvarkens, beperkt tot ten hoogste 72 uur;
  • het afbakenen van een vaccinatiezone met een straal van 10 km rond de uitbraak;
  • het opleggen van beperkende maatregelen voor wat betreft het verkeer van dieren en varkenssperma in alle bedrijven die gelegen zijn in de vaccinatiezone;
  • het uitvoeren van een omstandig epidemiologisch onderzoek van elke uitbraak, met opsporing van de verschillende contacten van de uitbraak;
  • het opleggen van maatregelen aan de contactbedrijven van de uitbraak;
  • het versterken van het bewakingsprogramma in de vaccinatiezone en eventueel in het hele land;
  • het voorbereiden en uitvoeren van een noodvaccinatie in de vaccinatiezone en in de buiten die zone gelegen contactbedrijven.

De maatregelen ter bestrijding van de ziekte van Aujeszky gelden alleen voor varkens, ongeacht of die worden gehouden in beroepsbedrijven of door hobbyhouders. Er is geen enkele bestrijdingsmaatregel vastgelegd voor in het wild levende dieren maar het Waalse Gewest voert thans wel een jaarlijks serologisch toezicht uit in het zuidelijke landsgedeelte.

Operationeel handboek voor de bestrijding van de ziekte van Aujeszky (PDF)



Naar bove


Wetgeving

 

De ziekte van Aujeszky is een aangifteplichtige besmettelijke ziekte. Elk vermoeden van de ziekte moet onmiddellijk worden gemeld aan de lokale controle-eenheid van het FAVV.

 

Belgische wetgeving

Ministerieel besluit van 23 juli 2013 houdende uitvoering van het koninklijk besluit van 12 oktober 2010 betreffende de bestrijding van de ziekte van Aujeszky (B.S. van 30/07/2013)

(Nummer NUMAC - 2013018341 - voor de gecoördineerde wetgeving)

Koninklijk besluit van 12 oktober 2010 betreffende de bestrijding van de ziekte van Aujeszky (B.S. van 10/11/2010)

(Nummer NUMAC - 2010024407 - voor de gecoördineerde wetgeving)

 

Europese wetgeving

Beschikking 2008/185/EG van de Commissie van 21 februari 2008 betreffende aanvullende garanties ten aanzien van de ziekte van Aujeszky voor het intracommunautaire handelsverkeer van varkens, en betreffende criteria voor over deze ziekte te verstrekken gegevens (P.B. van 04/03/2008)

(de geconsolideerde wetgeving raadplegen)



Naar bove


Situatie in België en in het buitenland

 

Situatie in België

België heeft begin 2009 de preventieve vaccinatie van zijn varkensstapel stopgezet en vaccinatie werd vanaf 1 januari 2011 verboden. Er is sindsdien geen enkel geval van ziekte van Aujeszky vastgesteld.

Op 5 oktober 2011 heeft de Europese Commissie aan België het ziektevrije statuut voor de ziekte van Aujeszky verleend. Dit houdt o.a. in dat het niet meer nodig is om een serologisch onderzoek uit te voeren voor het Aujeszkyvirus voorafgaand aan de certificering van levende varkens voor de intracommunautaire markt.

Het virus circuleert echter nog wel bij in het wild levende fauna (everzwijnen).

Meer anekdotisch werd bij twee wolven uit een dierenpark de ziekte opgemerkt en in december 2012 werden ze positief bevonden. Deze dieren werden gevoederd met slachtafval van everzwijnen.

 

Situatie in het buitenland

In Europa

De gezondheidstoestand van de varkensbeslagen in onze buurlanden is voor wat betreft de ziekte van Aujeszky zeer goed. Het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Nederland, continentaal Frankrijk en Luxemburg zijn officieel vrij van de ziekte en vaccineren er niet meer tegen. Net als in België, circuleert het virus echter wel nog onder de in die landen in het wild levende dieren.

Frankrijk kon begin september 2010 dankzij de monitoring nog wel een uitbraak van Aujeszky identificeren in het departement Pyrénées atlantiques. De naar aanleiding van de eerste uitbraak uitgevoerde epidemiologische onderzoeken maakten het mogelijk nog 19 andere uitbraken te identificeren die gelegen waren in Basse-Navarre, Soule en de Landes. Door bestrijdingsmaatregelen in te stellen (uitroeien van uitbraken, afbakening van 5 km zones rond de uitbraken, monsters nemen en analyseren van in die zones aanwezige varkens, in herinnering brengen van de bioveiligheidsmaatregelen voor veehouderij en transport) kon het probleem onder controle worden gebracht en op 3 december 2010 kreeg het departement Pyrénées atlantiques zijn status “officieel vrij” terug.

Andere Europese landen als bijv. Spanje hebben echter een minder gunstige status. Varkens van die als risicogebied beschouwde landen mogen alleen worden binnengebracht in landen met een gunstiger statuut als zij afkomstig zijn van door de veterinaire autoriteiten van het betreffende land erkende bedrijven en vergezeld zijn met een officieel certificaat voor intracommunautair handelsverkeer.

Buiten Europa

Het virus is wereldwijd verspreid.

 

Onze opdracht is te waken over de veiligheid in de voedselketen en de kwaliteit van ons voedsel, ter bescherming van de gezondheid van mens, dier en plant.

Afdrukbare versie   |   Laatst bijgewerkt op 22.08.2017   |   Naar boven


Gebruiksvoorwaarden & disclaimer   |   Copyright © 2002- FAVV-AFSCA. Alle rechten voorbehouden   |   Extranet