Deze bladzijde weergeven in het : Frans Nederlands
 
  ZOEKEN

Zoeken van A tot Z
 
Professionelen > Dierlijke productie > Dieren > Dierengezondheid > Afrikaanse varkenspest
Professionelen Over het FAVV Organogram Contact Autocontrole Checklists "Inspecties" Dierlijke productie / Dierengezondheid Plantaardige productie Hoeveverkoop Erkenningen, toelatingen en registratie Export naar derde landen Financiering van het FAVV Invoer derde landen Laboratoria Levensmiddelen Meldingsplicht Wetgeving Zelfstandige dierenartsen Zelfstandige bio-ingenieurs, industrieel ingenieurs, bachelors en masters Publicaties Praktisch Voorlichtings- en begeleidingscel Comités Auditcomité Raadgevend Comité Wetenschappelijk Comité Consumenten

 
 

Afrikaanse varkenspest


   

Actueel
Over de ziekte
Preventie- en bestrijdingsmaatregelen
Wetgeving
Situatie in België en in het buitenland

Praktische fiche


 




Actueel update 22/04/2016

 

Het Afrikaanse varkenspestvirus werd de laatste drie jaren in 5 Europese landen vastgesteld: Litouwen, Polen, Letland, Estland en Italië ( Sardinië). In Sardinië wordt het AVP regelmatig vastgesteld en is de ziekte endemisch, zowel bij de wilde everzwijnen als bij de halfwilde varkens.

In de loop van 2015 werden in de EU verschillende gevallen van AVP in de varkensstapel vastgesteld , met name in Litouwen (n=13), Polen (n=1), Letland (n=10), Estland(n=18) en Sardinië (n=15). Ook bij de everzwijnen werden in deze 5 landen veel gevallen van AVP vastgesteld ( in 2015: 1862 gevallen).

Op 22 april 2016 werden in de varkensstapel 2 haarden in Sardinië en 1 haard in Polen vastgesteld. Wat betreft de gevallen van AVP in de wilde fauna werden volgende gevallen vastgesteld in 2016: Estland (n=384), Letland (n=270), Litouwen (n=53), Polen (n=8) en Sardinië (n=37).

En date du 22 avril 2016, on recense 2 foyers en Sardaigne et un foyer en Pologne, chez des porcs domestiques. En ce qui concerne les suidés sauvages, ont été dénombrés pour l’Estonie, la Lettonie, la Lituanie, la Pologne et la Sardaigne respectivement 384, 270, 53, 8 et 37 cas de peste porcine africaine.

De Europese Commissie evalueert, wat Europa betreft, regelmatig de restrictiegebieden in de Baltische Staten (Estland, Letland en Litouwen) en in Polen . (Besluit 2014/709/EU).

Op Europees niveau geldt sinds 2011 de maatregel dat vrachtwagens, die gebruikt werden voor het vervoer van levende dieren of diervoeders en die na levering van hun goederen uit Rusland terugkeren, bijkomend moeten worden gereinigd en ontsmet als gevolg van AVP in deze landen. Dezelfde maatregel geldt ook sinds eind augustus 2013 voor transporten afkomstig uit Wit-Rusland, maar dan enkel voor vrachtwagens die gebruikt zijn geweest voor het vervoer van levende dieren. Bovendien is het ten strengste verboden om vlees of vleesproducten mee te brengen uit landen of gebieden waar AVP voorkomt. Het AVP virus kan immers lang in dergelijke producten overleven en via deze weg in onze varkensstapel geïntroduceerd worden. Het is eveneens verboden een varkensbedrijf te bezoeken of in contact te komen met varkens binnen de 72 uur volgend op de terugkeer uit een risicogebied.

De wilde fauna fungeert als reservoir voor het AVP -virus en verhoogt het risico op uitbreiding over de grenzen heen.

Om een inschatting te krijgen van het risico dat Afrikaanse varkenspest in de Kaukasus en in Rusland endemisch zou worden en van het risico voor de insleep ervan in de Europese Unie, vroeg de Commissie aan het EFSA om een wetenschappelijk advies uit te brengen. Dit advies werd gepubliceerd in maart 2010. Het volledige advies en zijn samenvatting (Engels) kunnen op de website van het EFSA geraadpleegd worden. In maart 2014 en in juni 2015 werd dit advies aangevuld met nieuwe analyses omtrent het risico van AVP in de everzwijnenpopulaties in Oost-Europa (http://www.efsa.europa.eu/sites/default/files/scientific_output/files/main_documents/4163.pdf).

 

Naar boven


Over de ziekte

 

Oorsprong

Afrikaanse varkenspest is een virusziekte die wordt veroorzaakt door een asfivirus van de familie van de Asfarviridae.

In Europa treft deze ziekte varkens en everzwijnen. De ziekte is niet besmettelijk voor de mens.

 

Klinische symptomen

Al naargelang de virulentie van de betreffende stam doet AVP zich voor onder verschillende vormen:

  • acute vorm: hoge koorts, anorexia, lethargie, hematologische stoornissen die gepaard gaan met onderhuidse bloedingen en geelzucht, diarree, snelle dood (2-3 weken) en een sterftecijfer dat kan oplopen tot bijna 100%;
  • subacute vorm: minder hevige symptomen met een lager sterftecijfer en waarbij de dood na langere tijd intreedt;
  • chronische vorm: onopgemerkt klinisch beeld met onduidelijke tekenen dat evolueert over meerdere maanden.

Omdat de ziekte zeer besmettelijk is, verspreiden de symptomen zich zeer snel over alle varkens van een bedrijf. Bij everzwijnen wordt dikwijls hoge sterfte gemeld.

 

Overdracht

Het virus dat verantwoordelijk is voor AVP is aanwezig in het bloed, de weefsels, de urine, de uitwerpselen, de uitscheidingen en afscheidingen van zieke dieren. Het is zeer besmettelijk en resistent. Het kan op de volgende manieren worden overgedragen:

  • transplacentair: biggen die zo worden besmet, blijven drager van

het virus en blijven het uitscheiden gedurende meerdere

maanden na de geboorte;

  • door rechtstreeks contact met een ziek dier (bij het binnenbrengen

van besmette dieren vanuit een ander bedrijf, contact met wilde everzwijnen in bedrijven met vrije uitloop). De overdracht via de lucht op zeer korte afstand is mogelijk;

  • door onrechtstreeks contact, via mensen die het virus mechanisch verspreiden of via besmette uitrustingen of voertuigen. Bloed is zeer besmettelijk;
  • door het voederen van onvoldoende verhit afval aan de varkens (oppassen voor illegale invoer van vleesproducten door reizigers).
  • door teken besmet met ornithodoros (beet, inname, inademing). Deze vector is echter niet aanwezig in België.

 

Behandeling

Er bestaat geen specifieke behandeling voor AVP.


Naar boven


Preventie- en bestrijdingsmaatregelen

 

Preventie

Er bestaat geen vaccin tegen AVP voor preventieve vaccinatie.

De preventie tegen AVP bestaat uit het naleven van algemene maatregelen die gelden op het gehele Belgische grondgebied:

  • Voor de varkenskwekers:
    • verbod op verzamelingen van varkens, met uitzondering van een verzameling van fokvarkens (dus met bestemming slachthuis);
    • verbod op het binnenbrengen van een dood of geschoten everzwijn of een deel van een everzwijn in de geografische entiteit van een varkensbeslag;
    • verbod op het betreden van een varkensbedrijf of het in contact komen met varkens in de eerste 72 uur na contact met een in het wild levend everzwijn;
    • verbod op het voederen van keukenafval aan varkens;
    • toepassing van bioveiligheidsmaatregelen in alle bedrijven;
    • in quarantaine plaatsen van varkens die nieuw in een bedrijf worden binnengebracht.
  • Voor vervoerders van varkens:

Betreffende de transporten naar of van Derde landen en naar of van ieder risicogebied binnen de EU voor een varkensziekte zijn volgende maatregelen van toepassing:

    • voor de invoer vanuit deze landen/gebieden: verplichting om de LCE binnen de 24 uur na terugkeer van het voertuig in België te informeren van de plaats van binnenkomst.
    • Elke vervoerder reinigt en ontsmet zijn vervoermiddel alvorens België binnen te komen.
    • De reiniging en ontsmetting zijn geattesteerd door de vervoerder hetzij, voor de vervoerders gevestigd in België, in deel 1 van het document waarvan het model als bijlage 2 is toegevoegd en dat door het Agentschap aan de vervoerder werd geleverd bij het opstellen van het certificaat voorafgaand aan het handelsverkeer of de uitvoer naar een derde land of een risicogebied, ofwel, voor de vervoerders die niet in België gevestigd zijn, in een document dat equivalent is aan het model van deel 1 van bijlage 2.
      Dit document wordt op verzoek getoond, bij een controle van het Agentschap.
    • Alvorens met hetzelfde vervoermiddel een nieuw transport vanaf een bedrijf gelegen op Belgisch grondgebied aan te vatten dient elke vervoerder :
      1° dit vervoermiddel een tweede maal te reinigen en ontsmetten. Hij bevestigt die tweede handeling in een document dat equivalent is aan het document in deel 2 van bijlage 2;
      2° de tweede reiniging en ontsmetting te laten controleren door het Agentschap. Het Agentschap bevestigt een gunstige controle in deel 2 van bijlage 2 of desgevallend in het corresponderende document.
    • Nadat alle delen van het document volledig werden ingevuld, moet de vervoerder er onmiddellijk een kopie van bezorgen aan het Agentschap. De vervoerder moet het origineel van dit document gedurende 5 jaar bewaren in zijn vervoersregister.
    • De toegang tot alle plaatsen of bedrijven waar varkens worden gehouden, is verboden voor elk voertuig, elke persoon en alle materiaal die in de 72 uren voordien in contact zijn geweest met varkens of everzwijnen afkomstig uit een risicogebied of op een plaats of bedrijf in een risicogebied zijn geweest waar varkens worden gehouden.
       
  • Voor wildbewerkingsinrichtingen:
    • de invoer van producten van dierlijke oorsprong afkomstig van gevoelige soorten voor AVP vanuit derde landen of risicogebieden in een lidstaat van de EU is verboden;
    • de wildbewerkingsinrichtingen moeten bijzonder waakzaam zijn voor de invoer vanuit Litouwen, Letland, Estland, Polen of vanuit elk ander land waar een risicozone is afgebakend.
     
  • Voor de jagers:

Jagers die naar besmette landen gaan, en in het bijzonder naar risicozones, moeten alle nodige voorzorgsmaatregelen nemen om te vermijden dat ze AVP binnenbrengen bij hun terugkeer in België.

    • na de jacht de handen wassen met water en zeep;
    • laarzen en ook al het materiaal dat in contact is geweest met everzwijnen, afval van everzwijnen of met de aarde van risicoplaatsen waar de karkassen werden verzameld en van de ingewanden ontdaan, reinigen en ontsmetten;
    • deelnemende voertuigen aan de jacht reinigen, vergeet niet ook de banden en het interieur van het voertuig te reinigen;
    • tijdens de jacht gedragen kledij op hoge temperatuur wassen (minimum 60°C);
    • geen honden inzetten tijdens de jacht;
    • breng geen karkassen, delen van karkassen of everzwijntrofeeën mee naar België;
    • na deelname aan een jacht in een risicogebied of na contact met een everzwijn in een risicogebied: verbod op het betreden van een varkensbedrijf en het in contact komen met als huisdier gehouden varkens in de eerste 72 uur na terugkeer in België.

Alle preventiemaatregelen betreffende personen, dieren en vervoermiddelen die terugkeren uit risicolanden of -gebieden, dit wil zeggen landen of gebieden waar tijdelijke bestrijdings- of preventiemaatregelen van kracht zijn na het vaststellen van de ziekte, worden beschreven in het Koninklijk besluit van 18 juni 2014 houdende maatregelen ter voorkoming van aangifteplichtige varkensziekten.

De preventie en bestrijding van Afrikaanse varkenspest (AVP) is in België gebaseerd op preventie, vroegtijdige detectie en de voorbereiding van bestrijdingsplannen. De federale autoriteiten zijn bevoegd voor de gedomesticeerde dieren en de regionale autoriteiten voor de wilde dieren.

 

Vroegtijdige detectie 

  • Een passieve monitoring :  AVP is een wettelijk aangifteplichtige ziekte. Iedere verdenking of bevestiging bij varkens of iedere identificatie van het virus moet worden aangegeven bij het FAVV. Deze verplichting is van toepassing op houders, dierenartsen en laboratoria. Anderzijds moet iedere varkenshouder een overeenkomst hebben met een dierenarts die jaarlijks 3 gezondheidsinspecties zal moeten doen waarbij deze de gezondheidstoestand van alle varkens controleert.
  • Een actieve monitoring : het toezicht op ziektes bij wilde dieren is een exclusieve bevoegdheid van de Gewesten. Sinds meerdere jaren werd, in overleg met het FAVV, een bemonsterings- en analyseprogramma van klassieke varkenspest bij everzwijnen gedurende de jachtperiode ontwikkeld. Dat gebeurde eerst in het Waals Gewest en nu ook in het Vlaams Gewest. Tot 2012 was deze ziekte immers aanwezig in de populatie everzwijnen in Duitsland. Wegens de recente uitbreiding van AVP in Oost-Europa en naar aanleiding van adviezen van het FAVV analyseren de Gewesten nu ook de bemonsteringen voor AVP.

 

Preventie

  • Communicatie : vanaf het opduiken van de eerste gevallen van AVP in Europa verstuurde het FAVV newsletters naar alle dierenartsen om ze te informeren over de situatie, hun aan de symptomen en de aan de ziekte verbonden risico's te herinneren en ze tot een grotere waakzaamheid op te roepen. Wat de communicatie met de jagers betreft, heeft het FAVV hierover de Gewesten geïnformeerd, waarop de Gewesten de verantwoordelijkheid voor de communicatiecampagnes bedoeld voor de jagers op zich namen. Er is ook veel informatie beschikbaar op de website van het FAVV, die regelmatig wordt geactualiseerd.

 

  • Bioveiligheid van kwekerijen : recent werd een koninklijk besluit gepubliceerd (Koninklijk besluit van 18 juni 2014 houdende maatregelen ter voorkoming van aangifteplichtige varkensziekten). Dit besluit legt bioveiligheidsmaatregelen vast in de varkenskwekerijen (infrastructuur, beheer van de kwekerij, bezoeken en vervoermiddelen) met het doel de insleep van ziektes zoals AVP afkomstig uit risicogebieden of -landen te voorkomen.

 

Bestrijding

Eens een uitbraak van AVP wordt vastgesteld in een varkensbedrijf op het Belgische grondgebied worden maatregelen genomen om die uitbraak zo snel mogelijk te isoleren om verspreiding van de ziekte te verhinderen en het virus uit te roeien. Het FAVV zal onder meer de volgende maatregelen nemen:

  • het afkondigen van een nationale standstill voor ten hoogste 72 uur waarbinnen alle verplaatsingen van varkens verboden zijn, met uitzondering van het rechtstreekse vervoer naar een slachthuis;
  • het afbakenen van een zone van 500 m rond de uitbraak, een beschermingszone van 3 km en een toezichtszone van 10 km;
  • het ruimen van alle in deze zone van 500 m gelegen bedrijven die dieren van gevoelige soorten houden en het vernietigen van de producten die van die dieren afkomstig zijn;
  • het uitvoeren van een epidemiologisch onderzoek om de oorsprong van de besmetting en de eventuele verspreidingswegen te kunnen achterhalen (contactbedrijven);
  • het opleggen van beperkende maatregelen aan geïdentificeerde contactbedrijven;
  • verbodsmaatregelen voor verplaatsing en verhoogd toezicht in de afgebakende zones;
  • bioveiligheidsmaatregelen in heel het land.

Naar boven


Wetgeving

 

Afrikaanse varkenspest is een aangifteplichtige besmettelijke ziekte. Elk vermoeden moet onmiddellijk worden gemeld aan de lokale controle-eenheid van het FAVV.

 

Belgische wetgeving

Koninklijk besluit van 18 juni 2014 houdende maatregelen ter voorkoming van aangifteplichtige varkensziekten (B.S. van 19/07/2014)

(Nummer NUMAC - 2014018229 - voor de gecoördineerde wetgeving)

Koninklijk besluit van vrijdag 19 maart 2004 betreffende de bestrijding van Afrikaanse varkenspest (B.S. van 22/03/2004)

(Nummer NUMAC - 2004022188 - voor de gecoördineerde wetgeving)

 

Europese wetgeving

Richtlijn 2002/60/EG van de Raad van 27 juni 2002 houdende vaststelling van specifieke bepalingen voor de bestrijding van Afrikaanse varkenspest en houdende wijziging van richtlijn 92/119/EEG met betrekking tot de Teschenerziekte en Afrikaanse varkenspest (P.B. van 20/07/2002)

(de geconsolideerde wetgeving raadplegen)

Besluit 2014/709/EU van de Commissie van 9 oktober 2014 betreffende maatregelen op het gebied van de diergezondheid in verband met Afrikaanse varkenspest in sommige lidstaten (P.B. van 11/10/2014)

(de geconsolideerde wetgeving raadplegen)

Meer informatie op volgende link van de Europese Commissie: http://ec.europa.eu/food/animal/diseases/controlmeasures/asf_en.htm


Naar boven


Situatie in België en in het buitenland

 

Situatie in België

De enige epidemie van AVP in België dateert van 1985, in West-Vlaanderen. Aan de oorzaak lag besmet varkensvlees uit Spanje. In die periode werden 12 bedrijven besmet, 185 bedrijven geblokkeerd en meer dan 30.000 varkens vernietigd.

 

Situatie in het buitenland

In Europa

AVP komt voor in Sardinië waar de ziekte endemisch is bij halfwilde varkens en wilde everzwijnen. In Europa dook de ziekte opnieuw op in 2014 in, eerst in Litouwen, daarna ook in drie andere Europese lidstaten: Polen, Letland en Estland. Deze gevallen zijn het gevolg van het opduiken van AVP in Georgië in 2007 en van de massale verspreiding ervan in Rusland en nadien in Oekraïne en in Wit-Rusland. In deze laatste landen zijn zowel de varkensstapel als de wilde fauna besmet. De klassieke bestrijdingsmaatregelen werden toegepast, maar het is niet mogelijk gebleken om de verspreiding van de ziekte tegen te gaan.

 

Buiten Europa

AVP is endemisch in de Afrikaanse landen ten zuiden van de Sahara.


Onze opdracht is te waken over de veiligheid in de voedselketen en de kwaliteit van ons voedsel, ter bescherming van de gezondheid van mens, dier en plant.

Afdrukbare versie   |   Laatst bijgewerkt op 22.08.2017   |   Naar boven


Gebruiksvoorwaarden & disclaimer   |   Copyright © 2002- FAVV-AFSCA. Alle rechten voorbehouden   |   Extranet